Μια Μανιάτισσα αφηγείται: Το λάδι το καλό

Γράφει η Λία Παπαλούδη




Η γυναίκα Μανιάτισσα είναι περήφανη και σκληρή. 
Δεν θα την λυγίσει τίποτα. Ούτε ο θάνατος του ανδρός της τα χρόνια της κατοχής , ούτε ότι μαυροφορέθηκε από τα 30 της , ούτε ότι έμεινε ολομόναχη σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία , σε ένα άγονο χωριό με 4 μικρά στόματα να θρέψει. 
Η προγιαγιά μου ήταν γυναίκα αγράμματη.
 Σχολείο δεν πήγε ποτέ της. Μα είχε βγάλει το σχολείο της ζωής από μικρή.
 Όταν τα έφερε έτσι ο Θεός και της φέραν τον άντρα της πεθαμένο , θρήνησε μέσα της , έσφιξε τα δόντια και αποφάσισε να δουλέψει μόνη της το λιοτρίβι που μέχρι τότε δούλευαν μαζί. Ήταν το μοναδικό λιοτρίβι στο χωριό εκείνα τα χρόνια και η μοναδική της ελπίδα να αναθρέψει τα παιδιά της. 

Στην αρχή ολομόναχη μάζευε τις ελιές και τις μετέφερε με τα μουλάρια στο κατώι που λέγανε. Μόνη της πάλι τις έριχνε στο λιοτρίβι  και με τα χέρια της και με την βοήθεια των ζώων γύριζε τον δοκό για να τις πολτοποιήσουν τα πελώρια λιθάρια και να βγει το λάδι. Πολλοί προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν οικονομικά την γιαγιά , ποντάροντας στην αμορφωσιά της και στην απελπισία της. 

Δεν το κατάφερε κανείς. Η γιαγιά μετρούσε με τα δάχτυλα της πόσα έπρεπε να πάρει και κανείς δεν μπόρεσε να την ‘’ρίξει’’ στα λεφτά. Αργότερα κατάφερε και πήρε εργάτες να την βοηθούν , μα και πάλι την περισσότερη δουλειά την έβγαζε εκείνη.
Την φοβόμουν πολύ. Είχε ένα σκληρό πρόσωπο, μα για ένα περίεργο λόγο αποζητούσα να επισκέπτομαι τον μανιάτικο πύργο και να μπαίνω κλεφτά και στο κατώι μα και στο δωμάτιο της. Αυτό που δεν θα ξεχάσω είναι πως ενώ το λιοτρίβι ήταν γεμάτο πιθάρια με λάδι , στο δωμάτιο της η γιαγιά είχε ένα ξεχωριστό πιθάρι το οποίο σκέπαζε και στόλιζε με ένα μεγάλο δαντελένιο σεμέν. Εκεί λοιπόν η γιαγιά αποθήκευε το λάδι το καλό όπως έλεγε.

 Από αυτό το λάδι άναβε το καντήλι της, τις μεγάλες δεσποτικές εορτές. Αυτό το λάδι χρησιμοποιούσε όταν ερχόταν ο παπάς του χωριού να κάνει ευχέλαιο . Από το λάδι αυτό δώριζε όταν γινόταν κάποιος γάμος ή κάποια βάφτιση και γενικά όπου ένιωθε πως είχε μεγάλη υποχρέωση. Αυτό το λάδι έριχνε στο φαγητό όταν είχε επίσημους καλεσμένους. 

Αυτό έβαζε στο πρόσωπο της και στα μαλλιά και πιστέψτε με στα 93 της τα μαλλιά της έφταναν μέχρι την μέση όπως μου έλεγε ο παππούς μου, παρ’ ότι εγώ ποτέ δεν την είχα χωρίς το μαύρο τσεμπέρι της.
Τι ήταν λοιπόν αυτό το λάδι το καλό;
Όταν τελείωνε η γιαγιά όλη την παραγωγή λαδιού , καθάριζε πολύ καλά με αλισίβα το λιοτρίβι και έπειτα έριχνε μέσα τα σακιά από τις αγριλιές που μόνη της είχε μαζέψει. 

Αυτές οι μικρές ελίτσες , το δέντρο το ιερό . Δεν ξέρω αν η γιαγιά γνώριζε τι σήμαινε η αγριελιά στην αρχαιότητα και για αυτό την τιμούσε τόσο πολύ. Το σίγουρο είναι πως όταν άρχισα να ασχολούμαι εντατικά με τις φυτικές παρασκευές και διδάχθηκα την αξία του αγριέλαιου , κατάλαβα πολλά για το κρυμμένο στολισμένο πιθάρι.
Οι ιδιότητες και η ευεργεσίες του αγριέλαιου είναι αναρίθμητες.  Χαμηλό σε οξύτητα , πλούσιο σε Ω3 και Ω6 λιπαρά, πολυφαινόλες , αντιοξειδωτικό, αντιφλεγμονώδες, καρδιοπροστατευτικό και πόσα ακόμα θαυμαστά.

 Στην γεύση είναι πιο πικρό από το ελαιόλαδο που όλοι γνωρίζουμε μα αξίζει τον κόπο η πικράδα . Η Ελλάδα μας είναι γεμάτη από αυτά τα ευλογημένα δέντρα. Υπάρχουν παραγωγοί που παρ’ότι είναι ασύμφορο και πολύ κοπιαστικό δεν αφήνουν την ενασχόληση τους με την αγριελιά. 

Κόψτε τα φυλλαράκια της και φτιάξτε ένα έγχυμα και πιείτε το, κάντε τα φύλλα και τους καρπούς βάμμα , προσθέστε αγριέλαιο στο φαγητό σας , προσθέστε το και στις φυτικές παρασκευές σας και θα εκπλαγείτε με το αποτέλεσμα.