«ΦΑΣΚΟΜΗΛΙΑ-SALVIA…..»




Γράφει ο Γιώργος Έλληνας 

Η σπατζιά ή σάλβια, ή φασκομηλιά ή φασκόμηλον,ή χαχομηλιά είναι ένα απίθανο φυτό της κυπριακής υπαίθρου και τελευταία το βρίσκουμε σε πάρα πολλούς κήπους. Υπάρχουν πάρα πολλά είδη όπως είναι δομινική, η φρουτικόζη, η γουιλλιανή, η σκλαρέα, η ενδημική μας του Tροόδους, όπως επίσης και μερικά είδη που το άνθος τους είναι άσπρο αντί βιολετί. Η φρουτικόζη κάνει τα μηλαράκια που είναι μικρές μπαλίτσες, πράσινα τρώγονται, ενώ όταν ξηραθούν είναι τόσο ελαφρά σαν  παιδιά τα χρησιμοποιούσαμε για παιχνίδι- διαγωνιζόμαστε ποιος θα τα κρατήσει πιο πολύ ώρα στον αέρα φυσώντας τα είτε ανάμεσα από τα χέρια μας είτε με μια αυτοσχέδια καλαμένια σφυρίχτρα. 

Το όνομά της προέρχεται από το λατινικό «σαλβάρε»που σημαίνω σώζω και η μακρόχρονη ιστορία της είναι συνδεδεμένη με τη σωτηρία ανθρώπων. 

Οι αρχαίοι Έλληνες την σύστηναν για δαγκώματα φιδιών και για τους πνευματικά εργαζόμενους, ο Διοσκουρίδης για αιμορραγίες και προβλήματα περιόδου, ενώ οι Pωμαίοι το θεωρούσαν ιερό φυτό.
 Κατά το μεσαίωνα η χρήση της για προβλήματα υγείας ήταν τόσο πλατιά που φυτευόταν σε κήπους μοναστήρια και αλέες μετά από διαταγή του Καρλομάγνου. 

Την ίδια περίοδο ειδικά επί εποχής χολέρας, επιβεβαιώνει τη φήμη της σαν θαυματουργό βότανο μια και κλέφτες με τη βοήθειά της λήστευαν τους πεθαμένους χωρίς το φόβο να κολλήσουν. Όταν τους συνέλαβαν τους άφησαν ελεύθερους με αντάλλαγμα τη συνταγή προφύλαξής τους που δεν ήταν άλλη από το μπάνιο με ζεστό νερό όπου πρόσθεταν σπατζιά, θυμάρι, λεβάντα και δενδρολίβανο. Χρόνια μετά τους μιμήθηκαν άλλοι κλέφτες που πρόσθεταν και σκόρδο στη συνταγή αυτή και η νέα συνταγή έμεινε γνωστή σαν «το ξύδι των 4 κλεφτών». 

Οι Κινέζοι όταν κατάλαβαν την ωφελιμότητα της σπατζιάς τόσο την εκτίμησαν που αντάλλαζαν 2 δέσμες πολύτιμου κινέζικου τσαγιού για 1 δέσμη σπατζιάς. 




Σαν βότανο εκτιμούνται τα φύλλα της πριν την άνθιση γιατί τότε περιέχουν την μεγαλύτερη ποσότητα αιθέριου λαδιού και οι ανθισμένες κορυφές της. 
Θεωρείται η βασίλισσα των βοτάνων χάριν τις πολλαπλές της θεραπευτικές ιδιότητες. 

-Είναι ορεκτική και χωνευτική και βοηθά σε ανορεξίες, δυσπεψίες και άλλα προβλήματα στομάχου και συκωτιού -Είναι τονωτική και βοηθά καχεκτικά άτομα και άτομα που αναρρώνουν μετά από σοβαρή αρρώστια -τονώνει το κυκλοφοριακό σύστημα και τη λειτουργία της καρδιάς.
 -Είναι ηρεμιστική και διεγερτική του νευρικού συστήματος και βοηθά σε νευρασθένειες, νευρωτικές καταστάσεις, σε κατάθλιψη και σε σωματική και πνευματική υπερκόπωση,

 -Προσοχή !!!! Είναι από τα πρώτα καλά βότανα που ανεβάζουν την πίεση
 -Είναι αντιφλεγμονώδες φυτό, σπασμολυτική και βοηθά σε γρίπη, κρυολογήματα, λπονεμένα λαιμά, αμυγδαλίτιδες, φαρυγγίτιδες, λαρυγγίτιδες και βήχα, 
 -Είναι αντισηπτική και χρησιμοποιείται εσωτερικά και εξωτερικά 
 -Έχει αντιδιαβητικές και διουρητικές ιδιότητες όχι όμως τόσο έντονες 
-Σταματά το γάλα στις λεχώνες 
-Αφροδισιακό για τους άνδρες- ειδικά οι ανθισμένες κορυφές της
-Σταματά την εφίδρωση και βοηθά τις γυναίκες με αυτό το πρόβλημα κατά την εμμηνόπαυση 
-Τα άνθη της με γαργάρες βοηθούν σε ερεθισμένα ούλα, άφθες, οδοντικά αποστήματα και πονόδοντο 
-Βοηθά σε κρίσης άσθματος, μυϊκούς, ρευματικούς και αρθριτικούς πόνους 
-Έχει στυπτικές ιδιότητες και βοηθά σε διάρροιες ειδικά τις παιδικές 
-Ενισχύει την μνήμη χάριν στη κινεόλη που περιέχει.


 Τη χρησιμοποιούμε με πάρα πολλούς τρόπους:

 Έγχυμα: αφήνουμε 4-5 φύλλα της σε 1 ποτήρι καυτό νερό για 5 περίπου λεπτά, σκεπασμένο. Πίνουμε μέχρι 3 φλυτζάνια την ημέρα. 

Αφέψημα:  αφήνουμε 1 κ. του καφέ σπατζιά σε 1 ποτήρι γάλα να βράσει για 1 λεπτό, αφαιρούμε από τη φωτιά σκεπάζουμε για 5 λεπτά, σουρώνουμε και πίνουμε. 

Με τον τρόπο αυτό μπορούμε να καταπολεμήσουμε τη γρίπη και να κόψουμε την πορεία του κρυολογήματος αν ξεκινήσουμε με τα πρώτα συμπτώματα. 

Έγχυμα κορφών: αφήνουμε ένα ανθισμένο κλωναράκι σπατζιά σε 1 ποτήρι καυτό νερό για 5 λεπτά, σουρώνουμε και πίνουμε 3 ποτήρια την ημέρα. 

Δυνατό αφέψημα: βάζουμε αρκετή σπατζιά σε νερό και τη βράζουμε για 5-10 λεπτά. Το νερό το χρησιμοποιούμε για εξωτερικές πλύσεις σε πληγές, δερματικά προβλήματα, για γαργάρες και με κολπικές πλύσεις σε λευκόρροια. Οι ατμοί της σπατζιάς που βράζει απολυμαίνουν την ατμόσφαιρα ενώ αν σκεπαστούμε και τους εισπνεύσουμε από τη μύτη και το στόμα βοηθούν σε προβλήματα του αναπνευστικού όπως γρίππες, κρυολογήματα, λαρυγγίτιδα, φαρυγγίτιδα και πονεμένο λαιμο. Το αφέψημα αυτό με ίση ποσότητα ρούμι βοηθά με εντριβές, σε τριχόπτωση και πυτιρίδα μαλλιών, σε ψωρίαση και σε πληγές. 

Αφέψημα ξυδιού: βράζουμε αρκετή σπατζιά σε ξύδι, αφήνουμε να χλιάνει μέσα στο ξύδι το σουρώνουμε και κάνουμε γαργάρες σε βράχνιασμα. 

Ξηρά φύλλα: ψιλοκομμένα με καπνό του τσιγάρου, ετοιμάζεται στριφτό τσιγάρο και το καπνίζουμε. Βοηθά σε άσθμα. Το ίδιο αποτέλεσμα έχουμε αν κάψουμε φύλλα σπατζιάς σε κάρβουμε και εισπνεύσουμε το καπνό. Ο καπνός αυτός απολυμαίνει το χώρο, πρακτική που ακολουθούσαν πολλά νοσοκομεία στο παρελθόν. 

 Κρασί: αφήνουμε 100 γραμμάρια φρέσκα φύλλα σπατζιάς σε 1 λίτρο σπιτίσιο κρασί για 10 ημέρες, ανακατεύοντάς το τακτικά. Σουρώνουμε και παίρνουμε το κρασί.Mπορούμε να το γλυκάνουμε με μέλι και το φυλάμε στο ψυγείο. Παίρνουμε 1 ποτηράκι του λικέρ πριν από κάθε γεύμα, βοηθά σε χρόνια βρογχίτιδα, ίλιγγο, νευρασθένειες, σωματική και πνευματική υπερκόπωση και σε προβλήματα εμμηνόπαυσης.

 Μπορούμε αντί το κρασί αυτό, σε έκτακτες περιπτώσεις, να βράσουμε 1 κ του καφέ φρέσκα φύλλα σπατζιάς σε 1 ποτήρι κρασί για λίγα λεπτά, σουρώνουμε, γλυκαίνουμε και το χρησιμοποιούμε όπως το προηγούμενο. 

Ελαιόλαδο: λιώνουμε καλά μια φούχτα φρέσκα φύλλα σπατζιάς και τα βράζουμε σε χαμηλή φωτιά σε 1 ποτήρι ελαιόλαδου μέχρι να εξατμιστεί η υγρασία τους. Αφήνουμε να χλιάνει, σουρώνουμε πιέζοντας ελαφρά τα φύλλα και φυλάμε το λάδι σε μπουκάλι. Βοηθά με εντριβές κατευνάζοντας τους πόνους. 

Αιθέριο λάδι: το χρησιμοποιούμε με προσοχή γιατί είναι πολύ δυνατό και συμπυκνωμένο. Χρησιμοποιείται για μασάζ, για αρωματισμό χώρου και για θεραπευτικά μπάνια. Διαλύουμε 2-3 σταγόνες σε ελαιόλαδο και με το λάδι αυτό κάνουμε μασάζ. Είναι ηρεμιστικό και βοηθά σε κατάθλιψη και σε σεξουαλικά προβλήματα νευρικής φύσεως. Είναι συνάμα αντισηπτικό και χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις ακμής, βοηθά να ψηλώσει η πίεση και βοηθά ψυχολογική άτομα που είναι εθισμένα σε διάφορες ουσίες όπως τσιγάρο και ναρκωτικά. 

Με μασάζ ζεσταίνει και μαλακώνει τους μυς, βοηθά σε στρες, υπερένταση, άσθμα, βρογχόασθμα, νυχτερινή εφίδρωση, ημικρανίες, κράμπες και σε οδυνηρά και ακανόνιστα έμμηνα. 

Καλά είναι να αποφεύγεται το ποτό σε αρωματοθεραπεία με σπατζιά γιατί μπορεί να προκαλέσει εφιάλτες. Επίσης θα πρέπει να αποφεύγεται μια τέτοια αρωματοθεραπεία το απόγευμα ή πριν από μακρινό ταξίδι γιατί προκαλεί ευφορία που συνοδεύεται με τρομερή χαλάρωση. Τέλος μασώντας φρέσκα φύλλα σπατζιάς μας βοηθά στη χώνευση μετά το φαγητό ενώ πριν το φαγητό μας ανοίγει την όρεξη.

 Μπορούμε όμως να τα προσθέσουμε στο φαγητό μας ενώ ψήνεται για τους ίδιους λόγους. Τα φύλλα της σπατζιάς φρέσκα ή ξηρά στο φαγητό έχουν την ιδιότητα να μαλακώνουν και να κάνουν πιο ευκολοχώνευτο και εξουδετερώνουν τις πιθανές τοξίνες των μικροβίων. Όμως προσοχή γιατί δεν επιδέχεται συνδυασμό καρυκευμάτων, χρησιμοποιείται μόνο του. Στη μαγειρική σημειώνουμε ότι έχει έντονη γεύση, ελαφρώς πικρή που θυμίζει λεμόνι. 

Επειδή μειώνει την αίσθηση του λίπους, ταιριάζει με το ελαιόλαδο, τα τυριά, το χοιρινό, το κυνήγι και στις κόκκινες σάλτσες. 
Στην Κρητική κουζίνα χρησιμοποιείται για το κάπνισμα κρεάτων και λουκάνικων. 

Επίσης συνδυάζεται με βασιλικό, δάφνη, σκόρδο, μαντζουράνα, θρούμπι, ρίγανη, πάπρικα μαϊντανό, πιπέρι, δενδρολίβανο, θρούμπι, εστραγκόν και θυμάρι. 



 ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ 
ΒΟΤΑΝΟΛΟΓΟΣ ΚΥΠΡΟΣ 
99617909